Bộ ba “thủ phạm” gây đột quỵ – đừng đợi quá muộn mới phòng ngừa
28/12/2025 - 16:14
Lượt xem: 6 lượt
Đột quỵ không còn là căn bệnh của riêng người cao tuổi. Những năm gần đây, tỷ lệ đột quỵ ở người trung niên và dân thành thị gia tăng rõ rệt, để lại hậu quả nặng nề cho cá nhân, gia đình và xã hội. Trong số các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao được xem là ba “thủ phạm” hàng đầu, âm thầm nhưng nguy hiểm, có thể dẫn tới đột quỵ bất cứ lúc nào nếu không được kiểm soát đúng cách.
Bộ ba ‘thủ phạm’ nguy hiểm
Tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao là những bệnh mạn tính rất phổ biến trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là ba bệnh này thường xuất hiện cùng nhau, tạo thành cái gọi là hội chứng chuyển hóa. Khi cùng tồn tại, chúng không chỉ cộng gộp mà còn khuếch đại lẫn nhau, làm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch tăng lên gấp nhiều lần.
Tại Việt Nam, tỷ lệ người trưởng thành mắc mỡ máu cao, tăng huyết áp và đái tháo đường đang ở mức báo động, đặc biệt ở nhóm dân văn phòng, người ít vận động và người lớn tuổi. Nhiều người vẫn chủ quan, cho rằng “còn trẻ”, “chưa có triệu chứng”, nên chưa cần phòng ngừa đột quỵ. Thực tế, đột quỵ thường là hậu quả cuối cùng của một quá trình tổn thương mạch máu kéo dài nhiều năm.
Vì sao ba bệnh này lại “bắt tay” gây đột quỵ?
Ba căn bệnh trên có mối liên hệ chặt chẽ, tạo thành một vòng luẩn quẩn nguy hiểm.
- Đái tháo đường làm đường huyết tăng cao kéo dài, gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Tổn thương này thúc đẩy rối loạn chuyển hóa mỡ, làm tăng triglyceride, giảm cholesterol “tốt” (HDL-C), từ đó dẫn đến mỡ máu cao. Đồng thời, tổn thương mạch máu và thận do đái tháo đường khiến cơ thể giữ muối, giữ nước, làm huyết áp tăng cao.
- Mỡ máu cao khiến cholesterol dư thừa lắng đọng vào thành mạch, hình thành các mảng xơ vữa. Thành mạch trở nên dày, cứng và hẹp dần. Khi lòng mạch bị thu hẹp, tim buộc phải bơm máu với áp lực lớn hơn để duy trì tuần hoàn, lâu ngày dẫn đến tăng huyết áp.
- Tăng huyết áp, tiếp tục làm tổn thương mạch máu và thận, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn, làm đái tháo đường tiến triển nhanh và nặng hơn.
Phòng ngừa đột quỵ: đừng chỉ trông chờ vào thuốc
Chế độ ăn uống hợp lý và lối sống lành mạnh đóng vai trò then chốt. Nên hạn chế đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, mỡ động vật, muối và rượu bia. Thay vào đó, tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây ít ngọt, yến mạch, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Ưu tiên chất béo lành mạnh như omega-3 từ cá béo, óc chó; dầu ô liu và các loại hạt. Protein nên chọn dạng nạc: cá, thịt nạc, đậu phụ.
Vận động thể chất đều đặn giúp giảm mỡ máu, hạ huyết áp và cải thiện độ nhạy insulin. Chỉ cần 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày mỗi tuần với các hoạt động vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe, yoga.
Kiểm soát cân nặng là yếu tố quan trọng. Thừa cân, béo phì làm cả ba bệnh tiến triển nhanh hơn. Giảm cân hợp lý sẽ giúp giảm rõ rệt nguy cơ đột quỵ.
Quản lý căng thẳng cũng không thể xem nhẹ. Stress kéo dài làm tăng hormone cortisol, gây rối loạn đường huyết và huyết áp. Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm, tránh thức khuya, hạn chế thuốc lá là những bước thiết thực để bảo vệ tim mạch.
Cuối cùng, khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm và theo dõi sát đường huyết, mỡ máu, huyết áp – đặc biệt với người làm việc văn phòng, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình.
Tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao không gây đột quỵ trong một sớm một chiều. Nhưng nếu xem nhẹ, chúng sẽ âm thầm bào mòn mạch máu mỗi ngày. Phòng ngừa đột quỵ bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ trong đời sống hằng ngày – ăn uống, vận động, nghỉ ngơi và ý thức chăm sóc sức khỏe từ sớm.
(Quang Minh tổng hợp)
- 6 lượt
